หลักสูตรปริญญาโท

ศึกษาประวัติและพัฒนาการของพระพุทธศาสนาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เริ่มตั้งแต่พุทธศาสนาดั้งเดิม พุทธศาสนาเถรวาท มหายาน วัชรยาน และตันตรยาน วิเคราะห์เปรียบเทียบพุทธประวัติและหลักคำสอนทั้งเถรวาทและมหายาน รวมถึงวิวัฒนาการของพุทธศาสนาในอินเดียตั้งแต่สมัยพุทธกาล จนถึงการเผยแผ่พุทธศาสนาไปยังดินแดนแถบเอเชียและโลกตะวันตก และอิทธิพลของแต่ละนิกายที่มีต่อประเทศต่างๆ ในด้านสังคม เศรษฐกิจ และการเมือง

ศึกษาความเป็นมาของการรวบรวมพระธรรมวินัยเป็นพระไตรปิฎก และการถ่ายทอดโครงสร้างและสาระสังเขปของพระไตรปิฎก ตลอดจนแนวทางการตีความหลักธรรมสำคัญที่ปรากฏในพระไตรปิฎก เช่น อริยสัจจ์ ปฏิจจสมุปบาท ไตรลักษณ์ ไตรสิกขา กรรม สังสารวัฏ อัตตา อนัตตา นิพพาน นรก สวรรค์ จิต วิญญาณ

ศึกษาพระพุทธศาสนาเถรวาทในด้านประวัติ พัฒนาการ นิกายสำคัญ และหลักคำสอนสำคัญ ภาษาที่จารึกคัมภีร์ การจัดลำดับชั้นคัมภีร์ รูปแบบการถ่ายทอดและรักษาคำสอน ความสำคัญของพุทธศาสนาเถรวาทที่มีต่อสังคมไทย และอิทธิพลของพุทธศาสนาเถรวาทที่มีต่อชีวิตและสังคมยุคปัจจุบันตลอดจนประเทศต่างๆทั่วโลก

ศึกษาแนวความคิดและแนวปฏิบัติอันเป็นลักษณะเฉพาะของพุทธศาสนามหายานและวัชรยาน โดยศึกษาเทียบเคียงกับแนวความคิดและแนวปฏิบัติของพุทธศาสนาเถรวาท เพื่อทำความเข้าใจความหลากหลายทางความคิดของพุทธศาสนาหลังพุทธกาลที่ปรากฏในประเทศอินเดีย จีน ญี่ปุ่น ไต้หวัน ทิเบต มองโกเลีย เป็นต้น

ศึกษาแนวความคิดสำคัญอันเป็นรากฐานของอารยธรรมอินเดีย เช่น ความคิดเรื่องพรหมัน อาตมัน มายา กรรม สังสารวัฏ โมกษะ เลือกศึกษาเฉพาะแนวความคิดสายอาสติกะ เริ่มที่พระเวทและวิวัฒนาการของแนวความคิดที่สืบทอดจากวัฒนธรรมพระเวทในคัมภีร์อุปนิษัทและภควัทคีตา ตลอดจนสำนักปรัชญาหกสำนัก รวมถึงปรัชญาอินเดียร่วมสมัย เช่น ปรัชญาของราธกฤษณัน กฤษณมูรติ เป็นต้น

ศึกษาวิเคราะห์คำสอนและแนวคิดของพุทธศาสนาในเชิงปรัชญาทั้งฝ่ายเถรวาทและมหายาน ได้แก่ เถรวาท สรวาสติวาท เสาตรานติกะ มาธยมิกะ และโยคาจาร โดยศึกษาเน้นหนักพุทธปรัชญาเถรวาทในทฤษฎีจริยศาสตร์ ญาณวิทยา และอภิปรัชญา เปรียบเทียบกับปรัชญาตะวันตก ครอบคลุมปัญหาที่สำคัญในพุทธปรัชญา เช่น ปัญหาเรื่อง อนัตตา อริยสัจ ปฏิจจสมุปบาท กรรม และนิพพาน

ศึกษาวิเคราะห์แนวความคิดและลักษณะเด่นของปรัชญาจีนตั้งแต่สมัยโบราณ ได้แก่ ปรัชญาขงจื๊อ เหลาจื๊อ เม่งจื้อ เป็นต้น ในหัวข้อเกี่ยวกับมนุษย์ ธรรมชาติ สังคม การเมือง และอุดมคติสูงสุด ตลอดจนอิทธิพลของลัทธิขงจื้อในจีนและญี่ปุ่น อิทธิพลของศาสนาชินโตต่อวัฒนธรรมดั้งเดิมของญี่ปุ่น รวมถึงอิทธิพลของศาสนาพุทธนิกายเซ็น นิกายสุขาวดี และนิกายนิชิเร็นในญี่ปุ่น

ศึกษาและมุ่งพัฒนาทักษะภาษาอังกฤษทั้งการฟัง พูด อ่าน เขียน และแปล เน้นพัฒนาทักษะการอ่าน เพื่อทำความเข้าใจภาษาอังกฤษที่เป็นทั้งศัพท์เทคนิคและศัพท์ทั่วไป ศึกษาโครงสร้างของภาษา การเรียบเรียงและการเสนอความคิดในบทความหรือวารสารวิชาการ รวมทั้งหนังสือตำราเรียนในแขนงวิชาศาสนาและปรัชญา เพื่อประโยชน์ในการศึกษาค้นคว้า

ศึกษาระเบียบวิธีวิจัย ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการวิจัย วิธีการวิจัยแบบต่าง ๆ ขั้นตอนในการทำวิจัย การกำหนดประเด็นปัญหาที่จะศึกษา การเขียนโครงการวิจัย และการเขียนรายงานวิจัย โดยเน้นการวิจัยทางพุทธศาสตร์เป็นหลัก ตลอดจนฝึกหัดเขียนโครงร่างงานวิจัย โดยกำหนดประเด็นที่น่าสนใจเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาอย่างน้อย 1 ประเด็น ภายใต้ความเห็นชอบของอาจารย์ประจำวิชา

ศึกษาลักษณะเฉพาะของวิทยานิพนธ์ทางด้านศาสนา ทั้งแนวการวิจัยคัมภีร์ แนวการวิจัยภาคสนาม และแนวการวิจัยเปรียบเทียบ ศึกษาลักษณะของวิทยานิพนธ์ที่มีคุณภาพ โดยประเมินจากการกำหนดหัวข้อและแนวคิดที่จะวิจัย ประเด็นการวิจัย การวิเคราะห์ การตีความข้อมูล และการอ้างเหตุผล ตลอดจนเข้าใจจรรยาบรรณในการวิจัยและจริยธรรมสำหรับผู้ทำวิจัย

ศึกษาการอ่าน การเขียน และหลักไวยากรณ์บาลีระดับพื้นฐาน ครอบคลุมอักขรวิธี นามศัพท์ คุณนาม สรรพนาม อัพยยศัพท์ อาขยาต กิตก์ สมาส ตัทธิต สนธิ (มคธ-ไทย-มคธ) เพื่อทำความเข้าใจความหมายของศัพท์พื้นฐานทางพุทธศาสนา และสามารถใช้พจนานุกรมภาษาบาลีในการสืบค้นหาความรู้จากคัมภีร์ต่างๆ ทางพระพุทธศาสนาด้วยตนเองและแปลภาษาบาลี
** สำหรับผู้ที่สอบได้เปรียญธรรมหรือบาลีศึกษา 3 ประโยคขึ้นไป ไม่ต้องลงเรียนภาษาบาลีพื้นฐาน 1 และภาษาบาลีพื้นฐาน 2

ศึกษาการอ่าน การเขียน และหลักไวยากรณ์บาลีระดับพื้นฐานต่อจากวิชาภาษาบาลีพื้นฐาน 1 และแปลภาษาบาลีเป็นภาษาไทย และภาษาไทยเป็นภาษาบาลี โดยเลือกศึกษาจากธัมมปทัฏฐกถาและชาตกัฏฐกถา และเน้นศึกษารูปแบบคำ วลี และประโยคภาษาบาลีเพื่อเสนอผลงานวิจัย

ศึกษาอักขรวิธี อักษรเทวนาครี การสนธิ โครงสร้างประโยคพื้นฐาน คำนาม สรรพนาม คุณศัพท์ และนิบาต ธาตุทั้ง 10 หมวด คำอุปสรรค กริยาอาขยาต กริยากฤต การสร้างคำ โดยวิธีสมาส ฝึกหัดแปล และแต่งประโยคสันสกฤตเป็นไทย และไทยเป็นสันสกฤต ให้ครอบคลุมหลักไวยากรณ์และหลักสนธิที่ได้ศึกษามา<

ศึกษาหลักไวยากรณ์สันกฤตระดับพื้นฐานต่อจากวิชาภาษาสันสกฤตพื้นฐาน 1 ได้แก่ กริยากฤต คำสมาส กริยาอาขยาต การสร้างรูปเหตุกัตตุวาจกจากรูปกริยาต่างๆ นามธาตุ สังขยา การสร้างคำนาม การสร้างคำวิเศษณ์จากคำนามด้วยการต่อท้ายปัจจัย เมื่อศึกษาหลักไวยกรณ์จบแล้ว จะฝึกหัดแปลสันสกฤตเป็นไทย โดยเลือกศึกษาจาก วรรณคดีนิทานสันสกฤต เช่น หิโตปเทศ นละ-ทมยันตี เวตาลปญจวึศติ เป็นต้น โดยเน้นศึกษารูปแบบคำ วลี และประโยคภาษาสันสกฤตเพื่อพื้นฐานในการทำงาน วิจัยเชิงลึกต่อไป

ศึกษาวิเคราะห์วรรณกรรมทางพระพุทธศาสนาจากคัมภีร์อรรถกถาและปกรณ์วิเสสทางพุทธศาสนาเถรวาท เช่น สมันตปาสาทิกา สุมังคลวิลาสินี สารัตถปกาสินี สุมังคลวิลาสินี สารัตถปกาสินีเปฏโกปเทศ เนตติปกรณ์ วิสุทธิมรรค และมิลินทปัญหา รวมทั้งคัมภีร์บาลีที่ว่าด้วยประวัติศาสตร์ต่างๆ เช่น ชินกาลมาลีปกรณ์ ศาสนวงศ์ จามเทวีวงศ์ จุลวงศ์ และมหาวงศ์ โดยศึกษาวิเคราะห์ลักษณะพิเศษและคุณค่าของวรรณกรรมในแต่ละคัมภีร์ที่มีต่อรูปแบบและความเชื่อถือของชาวพุทธ

ศึกษาวิเคราะห์หลักคำสอนที่สำคัญของพุทธศาสนามหายานจากพระสูตรที่สำคัญ ซึ่งสะท้อนให้เห็นแนวความคิดและแนวปฏิบัติในพุทธศาสนามหายานนิกายต่างๆ คือ มหายานศรัทโธตปาทศาสตร์ ปรัชญาปารมิตาสูตร ทศภูมิกสูตร สัทธรรมปุณฑรีกสูตร สุขาวตีวยูหสูตร ลังกาวตารสูตร วิมลเกียรตินิรเทศสูตร สันธินิรโมจนสูตรและอภิธรรมโกศศาสตร์ รวมถึงวรรณกรรมสันสกฤตที่เป็นที่รู้จักกันอย่างแพร่หลาย เช่น คัมภีร์มหาวัสตุ ลลิตวิสตระ คัมภีร์พุทธจริต คัมภีร์มหายานสูตราลังการ เป็นต้น

สัมมนาในหัวข้อหรือประเด็นต่างๆที่น่าสนใจ ตามสถานการณ์ของวงการพระพุทธศาสนาหรือเหตุการณ์ปัจจุบัน โดยเน้นการบูรณาการแนวคิดเชิงพุทธเข้ากับศาสตร์สมัยใหม่เพื่อแก้ไขปัญหาสังคมในด้านต่างๆ หรือเพื่อปรับเปลี่ยนท่าทีแนวคิดให้ทันต่อสถานการณ์ของโลกปัจจุบัน

ศึกษาและวิเคราะห์ประเด็นเฉพาะที่เกี่ยวกับเรื่อง “บารมี” ทั้งในพุทธศาสนาเถรวาทและมหายาน โดยวิธีฟังบรรยายทบทวนเอกสารเชิงเนื้อหาและทฤษฎี อภิปรายร่วมกับผู้สอน และเรียนรู้ด้วยการถ่ายทอดความรู้ ประสบการณ์ และข้อคิดเห็นซึ่งกันและกันในกลุ่มผู้เรียน เพื่อขยายความรู้ความคิดในประเด็นดังกล่าว และเพื่อตอบประเด็นปัญหาที่น่าสนใจ

ศึกษาและวิเคราะห์ประเด็นเฉพาะที่เกี่ยวกับเรื่อง “ธรรมกาย” ทั้งในพุทธศาสนาเถรวาทและมหายาน โดยวิธีฟังบรรยายทบทวนเอกสารเชิงเนื้อหาและทฤษฎี อภิปรายร่วมกับผู้สอน และเรียนรู้ด้วยการถ่ายทอดความรู้ ประสบการณ์ และข้อคิดเห็นซึ่งกันและกันในกลุ่มผู้เรียน เพื่อขยายความรู้ความคิดในประเด็นดังกล่าว และเพื่อตอบประเด็นปัญหาที่น่าสนใจ

ศึกษาและวิเคราะห์ประเด็นเฉพาะที่เกี่ยวกับเรื่อง “สมถวิปัสสนา” ทั้งในพุทธศาสนาเถรวาทและมหายาน โดยวิธีฟังบรรยายทบทวนเอกสารเชิงเนื้อหาและทฤษฎี อภิปรายร่วมกับผู้สอน และเรียนรู้ด้วยการถ่ายทอดความรู้ ประสบการณ์ และข้อคิดเห็นซึ่งกันและกันในกลุ่มผู้เรียน เพื่อขยายความรู้ความคิดในประเด็นดังกล่าว และเพื่อตอบประเด็นปัญหาที่น่าสนใจ

ศึกษาเรื่องจิตและเจตสิกในพุทธศาสนาโดยเฉพาะส่วนที่เกี่ยวกับปรมัตถธรรม โดยศึกษาเปรียบเทียบกับหลักจิตวิทยาสมัยใหม่ตามแนวทฤษฎีตะวันตก เพื่อให้เข้าใจธรรมชาติ ประเภท และกระบวนการทำงานของจิต ความสัมพันธ์ระหว่างจิตกับสภาวะชีวิต ร่างกาย และสิ่งแวดล้อม หลักการและวิธีการรักษาจิต การพัฒนาจิตเพื่อสร้างสุขภาวะทางปัญญาตามแนวพระพุทธศาสนา และการประยุกต์พุทธจิตวิทยาในด้านต่างๆ

ศึกษาและวิเคราะห์คำสอนทางสังคมที่ปรากฏในคัมภีร์พุทธศาสนา โดยเปรียบเทียบแนวความคิดทางสังคมตามแนวพุทธศาสตร์กับแนวความคิดและทฤษฎีหลักทางสังคมวิทยา เช่น วิวัฒนาการสังคม การพัฒนาสังคม ปัญหาสังคม การแบ่งช่วงชั้นทางสังคม การเปลี่ยนแปลงทางสังคม สถาบันสังคม เป็นต้น โดยเลือกศึกษาในบริบทสังคมไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน

ศึกษาวิเคราะห์พุทธจริยศาสตร์เกี่ยวกับความดี ความชั่ว บุญ บาป เกณฑ์ตัดสินความดีความชั่ว เสรีภาพ เป้าหมายของชีวิต ฯลฯ ตามทัศนะของพุทธปรัชญา โดยวิเคราะห์เปรียบเทียบกับทฤษฎีจริยศาสตร์บางสำนักทั้งของปรัชญาตะวันออกและตะวันตก และศึกษาประเด็นสำคัญในระบบจริยศาสตร์ของพุทธศาสนาเพื่อตอบปัญหาจริยธรรม เช่น การประกอบอาชีพโสเภณี การทำแท้ง การทำโคลนนิ่ง อัตตวินิบาตกรรม การุณยฆาต การประหารชีวิต รวมทั้งหลักจริยศาสตร์ธุรกิจ จริยศาสตร์การแพทย์

ศึกษาประวัติความเป็นมาของการนับถือศาสนาของมนุษย์ ประวัติศาสนาพราหมณ์-ฮินดู พุทธศาสนา คริสต์ศาสนา และศาสนาอิสลาม เน้นความสันพันธ์ทางประวัติศาสตร์ คำสอน และพิธีกรรม รวมทั้งวิเคราะห์หลักคำสอนที่เป็นปรัชญาของแต่ละศาสนา เช่น ประสบการณ์ทางศาสนา ความจริงทางศาสนา ปัญหาเรื่องสิ่งสูงสุด ปัญหาความชั่วร้าย ความสัมพันธ์ระหว่างปรัชญาและศาสนา ศรัทธากับปัญญา ภาษาในศาสนา ความยุติธรรมในศาสนา ความเป็นพหุนิยมทางศาสนา ชีวิตหลังความตาย และจุดหมายสูงสุดของชีวิต

ศึกษาวิวัฒนาการของความคิดทางเทววิทยาและปรัชญาคริสต์ตั้งแต่สมัยสังคายนาแห่งแคลซีดอนจนถึงสมัยปัจจุบัน เน้นอิทธิพลของปรัชญากรีกที่มีต่อคริสต์ศาสนา ความสัมพันธ์ระหว่างเทววิทยากับปรัชญา และวิเคราะห์คำสอนของนักเทววิทยา เช่น Augustine, Aquinas, Luther, Kierkegaard, Tillich, Hick เป็นต้น รวมทั้งวิเคราะห์ปัญหาต่าง ๆ ในทางศาสนศาสตร์ เช่น ปัญหาเกี่ยวกับการมีอยู่ของพระเจ้า

ศึกษาจุดมุ่งหมาย หลักการและวิธีการของศาสนาเปรียบเทียบ เช่น วิธีการทางปรัชญา ภาษาศาสตร์ ประวัติศาสตร์ สังคมวิทยา และทางจิตวิทยา วิเคราะห์เนื้อหาสำคัญของศาสนาโลก ได้แก่ ศาสนาปฐมบรรพ์ ศาสนาตะวันตก ศาสนาตะวันออก และศาสนาใหม่ เปรียบเทียบศาสนาเทวนิยมกับศาสนาอเทวนิยมในประเด็นที่สำคัญ คือ กำเนิดศาสนา ศาสดาสาวก นิกายสำคัญและคัมภีร์หลักของศาสนานั้นๆ รวมทั้งศึกษาวิเคราะห์ประเด็นปัญหาสำคัญทางศาสนา โดยพิจารณาวิเคราะห์เปรียบเทียบในประเด็นหลักเกี่ยวกับความจริงสูงสุด ทฤษฎีความรู้ และหลักจริยธรรม เพื่อให้เข้าใจศาสนาต่าง ๆ ในแง่ปรัชญาและเพื่อการอยู่ร่วมกันได้อย่างสันติสุข

ศึกษาค้นคว้าและทำวิจัยเฉพาะบุคคลในหัวข้อที่สนใจ ซึ่งจะต้องเป็นความคิดริเริ่มของนิสิตเอง และจะต้องไม่เป็นงานวิจัยที่เคยผ่านการพิจาณาเพื่อให้ได้รับปริญญาจากมหาวิทยาลัยหรือจากสถาบันการศึกษาอื่นๆมาก่อน โดยหัวข้อและโครงร่างวิทยานิพนธ์ต้องได้รับความเห็นชอบจากคณะกรรมการบริหารหลักสูตร โดยที่เนื้อหาวิทยานิพนธ์ต้องสอดคล้องตามลักษณะวิชาที่กำหนดไว้ในหลักสูตร และต้องดำเนินการวิจัยภายใต้การควบคุมดูแลของอาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์

ศึกษาทั้งภาคทฤษฎีและภาคปฏิบัติ โดยภาคทฤษฎีเน้นหลักคำสอนทางพุทธศาสนาที่นำไปสู่หลักการปฏิบัติทั้งแบบสมถะและวิปัสสนาภาวนา ตามที่มีปรากฏในพระไตรปิฎก อรรถกถา ฎีกา อนุฎีกา และปกรณ์วิเสส รวมทั้งตามแนวทางการปฏิบัติธรรมของสำนักต่างๆ ที่ยอมรับกันอย่างกว้างขวางในปัจจุบัน โดยเน้นแนวการปฏิบัติธรรมเพื่อให้เข้าถึงพระธรรมกายอย่างลึกซึ้ง การศึกษาในภาคทฤษฎีกำหนดไม่น้อยกว่า 24 ชั่วโมง และภาคปฏิบัติให้เป็นไปตามระยะเวลาและสถานที่ตามแต่มหาวิทยาลัยจะกำหนด ทั้งนี้ระยะเวลารวมของการปฏิบัติธรรมต้องไม่น้อยกว่า 1 เดือน

ฝึกฝนทักษะรวบยอดและการประยุกต์ใช้วิชาความรู้ผ่านการอบรมเข้มเชิงปฏิบัติการ ร่วมกิจกรรมเดี่ยวและกิจกรรมกลุ่มอย่างเป็นขั้นเป็นตอน เพื่อฝึกทักษะและประสบการณ์ในการเป็นผู้นำสังคมทางด้านจิตใจและปัญญา เป็นการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นและประสบการณ์ เสริมสร้างมนุษยสัมพันธ์และความสามารถในการทำงานร่วมกันเป็นหมู่คณะ พัฒนาบุคลิกภาพและภาวะผู้นำ ตลอดจนส่งเสริมคุณธรรมจริยธรรมเพื่อพัฒนาความเป็นพุทธศาสตรมหาบัณฑิตที่สมบูรณ์

รหัสตัวเลขสองตำแหน่งแรก แสดงถึง รหัสวิชาของหลักสูตรระดับปริญญาโท พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาพุทธวิทยา
รหัสตัวเลขตำแหน่งที่สาม แสดงถึง ประเภทของรายวิชา
0 หมายถึง ไม่มีหน่วยกิต (non-credit)
1 หมายถึง มีหน่วยกิต (credit)